Devrimci bir misilleme eylemi

 

Halil Gündoğan

27.05.2026

 

 

1971 devrimci çıkışı, solun o elli yıllık pasifist-edilgen ve alttan alan duruşunu dinamitleyerek, kendisine has devrimci değerlerin oluşmasına zemin oluşturdu. Faşist devleti, onun işkenceci-eli kanlı sivil ve resmi aparatlarını, halka açıktan zulüm eden gerici yerel despotları, ihbarcı ve ajanları doğrudan hedefe koyan radikal devrimci bir tutumun gelişmesinin yolunu açtı. Çok bariz bir şekilde devrimci misilleme tarzıyla, devletin halk düşmanı eli kanlı resmi ve sivil görevlilerince işlenen suçların hesabını sorma tutumunu, devrimci adalet adına kurumsallaşmasının zeminini oluşturdu.

 

Bunun belki de en tipik ilk örneği bir fiil Kaypakkaya tarafından hayata geçirilenidir. 31 Mayıs 1971 tarihinde Sinan Cemgil, Kadir Manga ve Alpaslan Özdoğan Nurhak’ta pusuya düşürülerek katledildi. Bölgede faaliyet yürüten Kaypakkaya bu katliamın bir ihbar sonucu gerçekleştirildiğini, ihbarcının da yöre köylerden Kahyalı’nın muhtarı Mustafa Mordeniz olduğu bilgisine ulaşır. Bunun üzerine bir grup arkadaşıyla birlikte gidip muhtarı alıp sorgusunu yaptıktan sonra, ölümle cezalandırır ve cezasını da bizzat infaz eder.

 

Sonrası süreçte bu devrimci misilleme tutumu, silahlı radikal sol örgütlerin adeta tamamı tarafından yaygın olarak sürdürüldü. Bu eylemlerden biri de 27 Mayıs 1980’de, MHP’li sivil faşistlerce katledilen Cihan Çelebi’nin elebaşı katiline karşı TKP(ML) tarafından gerçekleştirilen misilleme eylemiydi.

 

Cihan yoldaşın katledilmesinde birinci dereceden rol alan kişi, MHP Sarıyer ilçe başkanı olan azılı faşist Salih Akyıldız’dı. Partinin ilgili birimlerince bu faşistin ölümle cezalandırılması kararı alınır. Alanın birinci derecen askeri sorumlusu Proleter ile işçi komitesi üyesi Ünal Küçükbayrak bir gün Cihan Çelebi yoldaşın ailesinin yaşadığı Kireçburnu Ömürtepe mahallesinde buluşur. Proleter’in o anki niyeti, Salih Akyıldız hakkında verilen istihbaratı doğrulatmaktır. Bunun için mahalleden birilerini yanına alarak keşif yapmak ister. Ünal hem mahalleyi ve hem de kişiyi bildiğini söyleyerek, kendisini önerir. Proleter’in itiraz edeceği bir durum yoktur, çünkü nihayetinde bir keşif yapacaklar.

 

İkisi de silahlıdır. O dönemler özellikle de kadrolar genellikle silahlı olurlardı. Çünkü iti-miti yığınca düşman unsuru her an bir yerlerde önüne dikilebilirdi… Verilen istihbarata göre Salih Akyıldız’ın evi, Tarabya polis karakolunun yakınlarında bir yerdeymiş. Proleter bunu bir fiil gözlemlemek ve bir eylem planı oluşturmak istemektedir.

 

Ömürtepe’den Tarabya’ya, ara yokuş bir yoldan inerler. Mahalleye daha yeni girmişlerdi ki Ünal, karşıdan kendilerine doğru gelen kişinin Salih olduğunu söyler. Proleter, Ünal’a emin olup olmadığını sorar. Yüzde yüz emin olduğunu ve keza onun kendilerinden şüphelenebileceğini de hesaba katmaları gerektiğini söyler. Bu durum karşısında Proleter’in bir karar vermesi gerekiyor: Ya karşıdakine fırsat vermemek adına keşif eylemini cezalandırmanın o an gerçekleştirilmesine çevirecek, ya da riski göze alarak yanından geçip gitmeyi deneyecekler. Riski göze almanın geri dönüşü olmayan bir sonuç doğuracağını düşünerek, Ünal’a şimdi bu eylemi gerçekleştirmenin çok daha isabetli olacağını söyler.

 

Kaybedecek zamanları yoktur. Çünkü ara mesafe kapanmak üzeredir… Ünal da aynı fikirde olduğunu söyleyince, seri bir şekilde silahlarını çekip, halk düşmanı eli kanlı katilin gövdesine intikam kurşunlarını saydırmaya başlarlar.

 

Salih feryatla yere yığılırken, Ünal ile Proleter’in geldikleri yoldan çok seri bir şekilde geri çekilmeleri gerekiyor. Çünkü hem mahallenin faşistleri ve hem de bir alt sokaktaki polis karakol güçleri kısa sürede orayı ablukaya alır. Nitekim daha mahalleden yeni çıkmışlardır ki alt köşeden polis kurşunları üzerlerine yağmaya başlar bile.

 

Bir taraftan korunmaya bir taraftan da hızlıca uzaklaşmaya çalışırlar. Önlerindeki dik yokuşa dayandıklarında Ünal’ın hızı belirgin şekilde düşmeye başlar. Aşırı derecede sigara içmekten kaynaklı olarak, bariz şekilde nefes sorunu yaşıyor. Ama Proleter’in de motivasyonuyla, pes etmeyip, koşmaya devam ediyor.

 

Artık epeyce uzaklaşmış ve daha korunaklı bir araziye varmışlardır. Proleter’in bir şey söylemesine fırsat vermeden: “Yoldaş sana söz veriyorum, an itibariyle sigara hayatımda olmayacak artık” diyerek, o zorlu koşu etabının kendisine aldırdığı kararı açıklar. Proleter temkinli bir iyimserlikle karşılar ve güzel bir karar olduğunu söyler.

 

Yola devam ederek, bir süre sonra alanın tamamen dışına çıkarlar. Eylem silahlarıyla yola devam etmek istemeyen Proleter’in istemiyle, yakınlarda olan bir arkadaşın evine uğrayıp silahlarını bırakırlar. Sonra da bir minibüs atlayıp bölgeden çıkarlar. Akşam haberlerini dinlemek için bir kahvehaneye girerler. Yorgunluk çaylarını yudumlarken, bekledikleri haber verilir: MHP Sarıyer ilçe başkanı Salih Akyıldız bugün öğleden sonra uğradığı silahlı saldırı sonucu ağır yaralı olarak hastaneye kaldırılmıştır. Saldırganlar polisle de çatışarak izlerini kaybettirmişlerdir.

 

Proleter Cihan Çelebi ile doğrudan tanışmıyordu. Fakat mahallede “Kürt” olarak tanınan ve çok da sevilen Ünal Küçükbayrak yoldaş Cihan ile doğrudan tanışıyor ve çok da seviyordu. Bu yüzden kendisinin bu eylemde doğrudan yer almasına itiraz etmediği için Proleter’e sarılıp teşekkür eder ve vedalaşarak ayrılırlar.

 

Bu vesileyle bu her iki değerli yoldaşımı bir kez daha saygıyla anıyorum.